محمد بن هندوشاه نخجوانى

78

صحاح الفرس ( فارسى )

دند « 1 » : ابله « 2 » و بىباك « 3 » و خودكامه « 4 » باشد . ابو شكور « 5 » گفت : بيت بخوان « 6 » آنگهى در كژى « 7 » دند را * ز همسايگانش « 8 » تنى چند را ديرند : دهر و زمان بود . رودكى « 9 » گفت : بيت يافتى شو « 10 » بمال غره « 11 » مشو * چون تو بس ديد و بيند « 12 » اين ديرند فصل راء « 13 » راود : « 14 » جايگاهى « 15 » باشد پشته پشته و فراز و نشيب با آب « 16 » روان و سبزه چنان كه « 17 » چراگاه چهارپايان را شايد . فردوسى « 18 » گفت : بيت فسيله « 19 » براود « 20 » همىداشتى « 21 » * شب و روز بر دشت بگذاشتى و در بعضى نسخها « زاود » بزاى معجم « 22 » نويسند . رژد : بسيار خوار « 23 » بود « 24 » . ابو شكور « 25 » گفت بيت ز ديدار « 26 » خيزد هزار آرزوى « 27 » * ز چشمست « 28 » گويند رژدى گلوى « 29 » رند : « 30 » چيزى باشد كه دهان و گلو بهم كشد « 31 » چون پوست « 32 » انار و مانند آن « 33 » . رودكى « 34 » گفت . بيت فتد خرا كنون « 35 » كه زو دور شود « 36 » زهر رند « 37 » * هر چه به آخر بهست جان ترا « 38 » آن پسند « 39 » رند : « 40 » منكر باشد . فصل زاء « 41 » زند : تفسير « پازند و استا « 42 » » بود . دقيقى گفت : بيت يكى زردشت و ارم « 43 » آرزو خاست « 44 » * كه پيشت زند « 45 » را برخوانم « 46 » از بر « 47 »

--> ( 1 ) - ط / د : دند ( بدون زبر ) ( 2 ) - د : ابله بود ( 3 ) - ك : يى باك ( 4 ) - د / ك : خودكام ( 5 ) - ط / د : بو شكور ( 6 ) - « متن لف 88 » : بخواند ( 7 ) - ط : وركزى / « لف » : زرگر ( 8 ) - د : ز همسايگان‌اش / « متن لف » : ز همسايگانان و در حاشيه : ز همسايگانت لغت‌نامه ز همسايگان مرتنى . ( 9 ) - د : رودكى ( 10 ) - ك : رو / لغت « لف 11 » : تو ( 11 ) - ط : مال و ( 12 ) - د : دند بيند ( در حاشيه : ديد و بيند ) / ك : بس بديد است و بيند ( 13 ) - ك : عنوان را ندارد ( 14 ) - د - رآود ( 15 ) - ك : جائى است ( 16 ) - د : باب ( 17 ) - د : چنانك ( 18 ) - ك : از « با آب » تا « فردوسى » ندارد ( 19 ) - ط : نسيله / ك : قبيله ( 20 ) - ط / براورد : برآود ( 21 ) - ك : نگهداشتى ( 22 ) - ط : او ديرا معجم خوانند / ك : جمله اخير را ندارد ( 23 ) - د : « خوار » ندارد ( 24 ) - ك : باشد ( 25 ) - ط / د : بوشكور ( 26 ) - د : ديده ( 27 ) - د : آرزو ( 28 ) - د : از چشمت / ك : خشمت بكويند ( 29 ) - د / ك : خلق ( 30 ) - ط : رند ( 31 ) - د : گلو و دهان فراهم كشد ( 32 ) - د : چو ( 33 ) - ك : بسيار خوار بود كه دهان و گلو فراهم كشد ( 34 ) - د - رودكى ( 35 ) - د : فند خراكن ( 36 ) - ط : كه رود دور شوا / د : كه زود فر شود ( 37 ) - ط : رهر دند / د : هررند ( متن تصحيح قياسى ) ( 38 ) - ط : جاى تو آن را بسند ( 39 ) - ك : اين مثال را ندارد ( 40 ) - ك : اين لغت را ندارد ( 41 ) - ك : عنوان را ندارد ( 42 ) - ط : راستا / ك : استاست ( 43 ) - ط : دارم / د : وارام ( 44 ) - ط / د : آرزو خواست ( متن از دهخدا كه تمام بيت را در حاشيهء « د » به خط خودشان نوشته و « آرزو خواست » را « آرزو خاست » اصلاح كرده‌اند ) / ن . ل : آرزويست ( 45 ) - ط : ژند ( 46 ) - د : خواغ ( 47 ) - ك : شاهد را ندارد